{"id":529,"date":"2022-02-24T12:22:00","date_gmt":"2022-02-24T08:22:00","guid":{"rendered":"http:\/\/intermedplus.az\/?p=529"},"modified":"2022-02-26T13:31:26","modified_gmt":"2022-02-26T09:31:26","slug":"qiz-usaqlarinda-menstruasiya-agrilari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intermedplus.az\/?p=529","title":{"rendered":"Q\u0131z u\u015faqlar\u0131nda menstruasiya a\u011fr\u0131lar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>Q\u0131zlarda ayba\u015f\u0131, ad\u0259t\u0259n, 13 ya\u015f\u0131nda ba\u015flan\u0131r. Menstruasiya q\u0131zlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 cuzi a\u011fr\u0131larla ke\u00e7ir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu a\u011fr\u0131lar\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii vasit\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k olar \u2013 ot d\u0259ml\u0259m\u0259l\u0259ri (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u00e7obanyast\u0131\u011f\u0131) v\u0259 s.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259kiml\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra b\u0259zi d\u0259rman preparatlar\u0131 da istifad\u0259 etm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayba\u015f\u0131 3-5 g\u00fcn davam edir, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259, 7 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmamal\u0131d\u0131r. Bir ayba\u015f\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259n sonrak\u0131 ayba\u015f\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan m\u00fcdd\u0259t menstrual d\u00f6vr adlan\u0131r. Bu d\u00f6vr normada orta hesabla 28 g\u00fcn (bir q\u0259m\u0259r ay\u0131) olur. Ancaq q\u0131zlar\u0131n he\u00e7 d\u0259 ham\u0131s\u0131nda menstrual d\u00f6vr d\u0259qiq olaraq 28 g\u00fcn olmur (onun m\u00fcdd\u0259ti orta hesabla 24-30 g\u00fcn aras\u0131nda d\u0259yi\u015filir). \u018fks\u0259r q\u0131zlarda is\u0259 bu d\u00f6vr tez bir zamanda 28 g\u00fcnl\u00fck d\u00f6vr \u015f\u0259klind\u0259 formala\u015faraq b\u00fct\u00fcn d\u00f6lyaratma d\u00f6vr\u00fc \u0259rzind\u0259 (klimaks d\u00f6vr\u00fcn\u0259d\u0259k) d\u0259yi\u015filmir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Menstruasiyan\u0131n birinci ili ayba\u015f\u0131 d\u00f6vr\u00fc qeyrim\u00fct\u0259madi ola bil\u0259r.&nbsp;<\/strong>B\u0259z\u0259n 1-2 d\u00f6vr m\u00fcdd\u0259tin\u0259 he\u00e7 bir s\u0259b\u0259b olmadan v\u0259 ya bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n (m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259r, m\u0259n\u0259vi sars\u0131nt\u0131lar, qorxma, travma, natamam qidalanma v\u0259 s.) menstruasiya tamamil\u0259 olmaya bil\u0259r.&nbsp;<strong>\u018fg\u0259r ayba\u015f\u0131 ba\u015flayandan bir il \u0259rzind\u0259 m\u00fct\u0259madi tsikl formala\u015fmazsa &#8211; tam qaydas\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259zs\u0259, m\u00fctl\u0259q ginekoloqa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Q\u0131zlarda ayba\u015f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 3 aydan art\u0131q davam ed\u0259rs\u0259, bu halda da onlar\u0131 ginekoloqa (yax\u00e7\u0131 olar ki, u\u015faq ginekoloqu olsun) g\u00f6st\u0259rm\u0259k vacib hesab edilir. Bu, yumurtal\u0131qlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259ri, d\u0131g\u0259r ciddi patoloji hallar v\u0259 ya hamil\u0259likl\u0259 \u0259laq\u0259dar ola bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ayba\u015f\u0131 zaman\u0131 orqanizm c\u0259mi 50-100 ml qan itirir. \u0130nfeksiyalara qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131q artd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu d\u00f6vrd\u0259 gigiyenik qaydalara ciddi riay\u0259t etm\u0259k vacib hesab edilir. H\u0259r d\u0259f\u0259 gigiyenik ayba\u015f\u0131 bezl\u0259rini d\u0259yi\u015fdir\u0259rk\u0259n xarici cinsiyy\u0259t \u00fczvl\u0259rini d\u0259 yumaq laz\u0131md\u0131r. Bu zaman h\u0259r d\u0259f\u0259 sabundan istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131m deyil. Ayba\u015f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u0259d\u0259n t\u0259rbiy\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq qada\u011fan edilmir. Bu zaman, sad\u0259c\u0259 olaraq, qar\u0131n divar\u0131n\u0131n fiziki y\u00fckl\u0259nm\u0259sini istisna etm\u0259k t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259kiml\u0259r qar\u015f\u0131dak\u0131 ayba\u015f\u0131 haqq\u0131nda q\u0131zlar\u0131n\u0131 m\u0259lumatland\u0131rma\u011f\u0131n vacibliyi bar\u0259d\u0259 analara x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdikd\u0259, bir \u00e7ox hallarda analardan \u201ch\u0259l\u0259 vaxt\u0131m\u0131z var\u201d cavab\u0131n\u0131 e\u015fidirl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 analar \u0259ks\u0259r hallarda q\u0131zlar\u0131n\u0131 x\u0259b\u0259rdar etm\u0259y\u0259 gecikirl\u0259r v\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f ayba\u015f\u0131 zaman\u0131, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat\u0131 olmayan q\u0131zlar, qan g\u00f6r\u0259n kimi qorxur, t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r.&nbsp;<strong>B\u0259z\u0259n haz\u0131rl\u0131qs\u0131z olan q\u0131zlar onlarda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n utanaraq, ba\u015f vermi\u015f menstruasiya bar\u0259d\u0259 \u00f6z analar\u0131na x\u0259b\u0259r vermir, m\u00fcvafiq gigiyenik olmayan materiallardan (tam t\u0259miz olmayan \u0259sgil\u0259r, tualet ka\u011f\u0131z\u0131 v\u0259 s.) istifad\u0259 edirl\u0259r ki, bu da onlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif infeksiyalara yoluxmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 probleml\u0259rin ba\u015f verm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q 9 ya\u015f\u0131nda analar q\u0131zlar\u0131n\u0131 qorxuya salmadan onlara ayba\u015f\u0131 bar\u0259d\u0259 ilkin m\u0259lumatlar verm\u0259lidirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qanazl\u0131\u011f\u0131 olan q\u0131zlar\u0131 ayba\u015f\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 daha ciddi haz\u0131rlamaq laz\u0131md\u0131r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 onlar\u0131n qida rasionunda \u0259t, qaraba\u015faq s\u0131y\u0131qlar\u0131, alma, bal v\u0259 s. qidalar\u0131n miqdar\u0131n\u0131 art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. Bu zaman h\u0259kim-hematoloq (qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssis) t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi preparatlar da t\u0259yin edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ayba\u015f\u0131 vaxt\u0131 h\u0259dd\u0259n art\u0131q qanaxma olarsa, onun m\u00fcdd\u0259ti 1 h\u0259ft\u0259d\u0259n art\u0131q davam ed\u0259rs\u0259, a\u011fr\u0131larla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunarsa, q\u0131z\u0131n\u0131z\u0131 m\u00fctl\u0259q pediatra g\u00f6st\u0259rm\u0259k, h\u0259m\u00e7inin ginekoloq v\u0259 hematoloqla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259k d\u0259 vacib hesab edilir.&nbsp;<\/strong>Bir \u00e7ox hallarda analar q\u0131zlar\u0131nda a\u011fr\u0131 il\u0259 ke\u00e7\u0259n ayba\u015f\u0131ya etinas\u0131z yana\u015f\u0131rlar. N\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rmay\u0131n ki, bu a\u011fr\u0131lara s\u0259b\u0259b cinsiyy\u0259t \u00fczvl\u0259rinin m\u00fcxt\u0259lif iltihabi x\u0259st\u0259likl\u0259ri, u\u015faql\u0131\u011f\u0131n inki\u015fafdan qalmas\u0131, \u0259yriliyi, yumurtal\u0131\u011f\u0131n sist (kistalar\u0131) v\u0259 \u015fi\u015fl\u0259ri v\u0259 s. d\u0259 ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk ayba\u015f\u0131dan sonra hamil\u0259 qalmaq ehtimal\u0131 olsa da, 18 ya\u015fa q\u0259d\u0259r hamil\u0259liyin ba\u015f verm\u0259si orqanizmin inki\u015faf\u0131n\u0131n h\u0259l\u0259 davam etm\u0259si v\u0259 q\u0131z\u0131n ana olma\u011fa h\u0259l\u0259 psixoloji c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 haz\u0131r olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n, he\u00e7 bir halda arzuolunan hesab edilmir. H\u0259kiml\u0259r hesab edirl\u0259r ki, ilk ayba\u015f\u0131dan sonra 5 il \u0259rzind\u0259 q\u0131zlar\u0131n orqanizmi hamil\u0259 qalma\u011fa h\u0259l\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r haz\u0131rl\u0131ql\u0131 hesab edilmir. Yeniyetm\u0259 d\u00f6vr\u00fc hamil\u0259lik \u00fc\u00e7\u00fcn risk faktoru say\u0131l\u0131r. Yeniyetm\u0259 hamil\u0259l\u0259rd\u0259 bir \u00e7ox hallarda a\u011f\u0131r toksikozlar inki\u015faf edir, do\u011fu\u015f a\u011f\u0131r ke\u00e7ir, k\u00f6rp\u0259l\u0259r \u00e7ox vaxt anadang\u0259lm\u0259 patologiyalarla do\u011fulurlar. B\u00fct\u00fcn bu hallar g\u0259nc ana orqanizminin v\u0259 onun cinsiyy\u0259t \u00fczvl\u0259rinin kifay\u0259t d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yetkinl\u0259\u015fm\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ana olmag\u0131n minimal ya\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u00fc hesablamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ayba\u015f\u0131 ba\u015flayan ya\u015f\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 5 il \u0259lav\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>13 ya\u015f + 5 il = 18 ya\u015f;<\/p>\n\n\n\n<p>14 ya\u015f + 5 il = 19 ya\u015f v\u0259 s.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Azya\u015fl\u0131 q\u0131zlar\u0131n\u0131 \u0259r\u0259 verm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fan valideynl\u0259r bunu m\u00fctl\u0259q bilm\u0259lidirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0131zlarda ayba\u015f\u0131, ad\u0259t\u0259n, 13 ya\u015f\u0131nda ba\u015flan\u0131r. Menstruasiya q\u0131zlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 cuzi a\u011fr\u0131larla ke\u00e7ir. Bu a\u011fr\u0131lar\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii vasit\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k olar \u2013 ot d\u0259ml\u0259m\u0259l\u0259ri (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u00e7obanyast\u0131\u011f\u0131) v\u0259 s. H\u0259kiml\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra b\u0259zi d\u0259rman preparatlar\u0131 da istifad\u0259 etm\u0259k olar. Ayba\u015f\u0131 3-5 g\u00fcn davam edir, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259, 7 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q olmamal\u0131d\u0131r. Bir ayba\u015f\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259n sonrak\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":530,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-529","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mqallr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=529"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/529\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":531,"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/529\/revisions\/531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=529"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intermedplus.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}